Халықаралық ынтымақтастық шеңберінде орындалатын ғылыми, ғылыми-техникалық және инновациялық жобалар

GLLP

        Филиал базасында ДДСҰ өкілдерінің қатысуымен Қазақстанда "Көшбасшыларды/басшыларды даярлауға арналған Жаһандық бағдарлама" (бұдан әрі - GLLP) бағдарламасы жұмыс істейді. Бағдарлама көшбасшылық және басқару саласында зертхана басшыларын мамандандырылған оқытуға бағытталған.
       Бағдарламаның мақсаты - ұлттық зертханалар жүйесін құру, нығайту және қолдау үшін қолда бар және жаңа зертхана көшбасшыларына/басшыларына тәлімгерлік қолдау көрсету және дамуына жәрдемдесу. Зертхана көшбасшылары/басшылары үшін құзыреттілік моделінде берілген анықтамаға сәйкес, көшбасшы - зертхананы басқаруға, зертхана персоналын ынталандыруға, зертхана мүдделерін қорғауға және зертхананың рөліне қатысты ағартушылық жұмыстарға, сыртқы серіктестермен қарым-қатынас орнатуға және нормативтік-құқықтық мәселелерді шешуге жауапты зертханалық істің осы бөліміндегі сарапшы.
      Программа GLLP бағдарламасын жетекші алты ұйым - Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ), АҚШ Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы (Centers for Disease Control and Prevention - CDC), АҚШ Қоғамдық денсаулық сақтау зертханалары қауымдастығы (APHL), Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымы (ФАО) және Дүниежүзілік жануарлар денсаулығын қорғау ұйымы (МЭБ) әзірледі.
      Осы жобаны іске асыру аясында мынадай ұйымдастыру іс-шаралары жүргізілді:
• Фасилитаторларды/дәріскерлерді және "Зертханалардың көшбасшыларын/басшыларын жаһандық даярлау (GLLP)" бағдарламасының қатысушыларын жоспарлы іріктеу бойынша әлеуметтік желілерге ақпарат дайындалды.
• Қазақстан Республикасында ұлттық зертханалар жүйесін құру, нығайту және қолдау үшін қажетті біліктілігі бар 15 зертхана көшбасшысын/басшысын даярлады.
• Тәлімгерлік әдістемесі бойынша оқытылған 8 тәлімгер зертхана көшбасшысын/ басшысын дайындады
• Зертхана көшбасшыларын/ басшыларын даярлау әдістемесін әзірледі.
• Қоғамдық денсаулық сақтау, ветеринария, қоршаған ортаны қорғау секторларынан зертхана көшбасшылары/ басшылары арасындағы коммуникация мен ынтымақтастық жақсарды.
• 2022 жылы Филиал биологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және зертханалық зерттеулердің сапасын жақсарту үшін ДДСҰ "Жақсы зертханалар - мықты денсаулық" бастамасы аясында зертханаларға тәлімгерлік қолдау көрсетті. Тәлімгерлер ҰСО филиалдарына іссапармен барды

2. Қолданбалы Эпидемиология бағдарламасы (FETP)

• Бағдарламаның мақсаты денсаулық сақтау қызметтері қызметкерлерінің эпидемиологиялық тексеру жүргізу мүмкіндігін арттыру болып табылады;
• Қоғамдық денсаулық сақтау секторында дұрыс шешімдер қабылдауда және іс-әрекеттер жасауда ғылыми ақпаратты тиімді пайдалану;
• Аурудың өршуі сияқты қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы төтенше жағдайларға ден қою;
• Денсаулық сақтау министрліктеріне денсаулық сақтау саласындағы басым проблемаларды тексеруде және оларға ден қоюда көмектесу;

Қолданбалы эпидемиология бағдарламасы 165-тен астам елдер мен аумақтарда қоамдық денсаулық сақтау мамандарын оқытады.

Орталық Азияда CDC қолдауымен FETP жүзеге асырылады.

Бағдарламаның міндеті өлім-жітім мен мүгедектіктің негізгі себептерімен, халықтың денсаулығына төнетін қауіп-қатерлермен күресетін және Халықаралық медициналық-санитариялық қағидалардың талаптарына сәйкес келетін, толық құзыретті, үйлестірілген ұлттық кадрларды тиісті даярлау арқылы құруда, елдерге көмек көрсету арқылы жергілікті әлеуетті пайдалануды қамтамасыз ету болып табылады. Қолданбалы эпидемиология саласындағы мамандарға қатысты бұл Қағидалар 200 мың адамға шаққанда кемінде бір маманның болуын талап етеді және мұндай мамандарға дәрігерлер, ветеринарлар және зертханашы дәрігерлер кіреді. Курсанттар немесе ғылыми қызметкерлер деп аталатын FETP бағдарламасына қатысушылар елдердің эпидемиологиялық қадағалау қажеттіліктерін қамтамасыз етуге шақырады.

Ұйымдастырушылық интеграция жүзеге асырылады. Денсаулық сақтау министрлігі техникалық және әкімшілік қадағалауды және тұрақты қаржыландыруды қамтамасыз етеді. CDC қажеттілігіне қаарй техникалық көмек көрсетеді.

• FETP елдегі жұқпалы аурулар қаупіне дайындық жасау және жою қабілетін анықтау үшін ДДҰ-ның бірлескен сыртқы бағалау құралының маңызды индикаторы болып табылады.
• FETP курсанттары Орталық Азия ДСМ-де негізгі лауазымдарды атқарады (министрдің орынбасары, облыстық денсаулық сақтау басқармаларының бастықтары, ұлттық эпидқадағалау басқармаларының басшылары).
• FETP мамандардың біліктілігін арттыру платформасы ретінде танылды.
• Орталық Азия елдерінде эпидемиология бойынша жаңа курстар оқытылып, жоспарлануда.

Курс шеңберінде медициналық ұйымдарға барып, аудан деңгейінде жұқпалы ауруларды эпидемиологиялық қадағалау деректерін жинау, сапасын бағалау, талдау, түсіндіру бойынша практикалық дағдыларды пысықтайтын далалық оқу тапсырмалары орындалады.

Сонымен қатар, FETP Frontline курсының бағдарламасы әрбір курсанттың бірегей және/немесе кластерлік жағдайларды, жұқпалы аурулардың өршуін эпидемиологиялық тексеруге қатысуын көздейді.

Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласында жұмыс істейтін, 2 жылдық FETP курсының түлектері негізгі менторлар болып табылады.

Проект «Усиление системы эпиднадзора, лабораторной диагностики и кадров для раннего выявления случаев и вспышек инфекционных заболеваний, в том числе COVID-19».

"Жұқпалы аурулардың, соның ішінде COVID-19 жағдайы мен өршуін ерте анықтау үшін эпидқадағалау, зертханалық диагностикалау және кадрлар жүйесін күшейту" жобасы.Жобаның мақсаты жұқпалы аурулардың, соның ішінде COVID-19 жағдайы мен өршуін ерте анықтау үшін эпидқадағалау, зертханалық диагностикалау, кадрлық әлеуетті нығайту жүйесін күшейту және олардың таралуын тежеу үшін эпидемиологиялық ахуалға тиімді ден қою болып табылады.

Жоба CDC қолдауымен стратегиялық үш бағыт бойынша жүзеге асырылады:

1- стратегия: Эпидқадағалау әлеуетін күшейту. Эпидқадағалау жүйесі күдік туғызатын жағдайларды тез анықтауды, оқшаулауды, тестілеуді және қарауды қамтамасыз етуге; ауру жұқтырған адаммен байланыста болған адамдарды анықтауға және оларды одан әрі бақылауды қамтамасыз етуге; бақылау шараларын жүзеге асыруға басшылық жасауға қабілетті.
2- стратегия: Зертханалық қызметтің әлеуетін күшейту. Референс зертханалардың жұқпалы ауруларға тез ден қою және қауіп-қатерді анықтау қабілеттері. Вирустық және бактериялық инфекциялардың гендерін секвенирлеудің енгізілген әдісі. Енгізілген ССБ жүйесі және қоғамдық денсаулық сақтау зертханаларына әдістемелік және консультациялық көмек көрсету.
3- стратегия: Қоғамдық денсаулық сақтау кадрларын нығайту. Дала жұмыстарының қорытындысы бойынша деректерді талдау және таныстыру. Кадр ресурстарын дамытуды тұрақты ұлттық қаржыландыруды ұлғайту.